اشیاء انتقالی (Transitional Objects)
*چرا کودکان به اشیای انتقالی نیاز دارند؟*
نوزاد در ماههای اول زندگی در وهم «همهتوانی» زندگی میکند. او فکر میکند خودش پستان مادر را خلق کرده و خودش دنیا را میسازد. اما کم کم واقعیت خود را نشان میدهد: مادر همیشه در دسترس نیست، گاهی دیر میکند، گاهی حواسش جای دیگری است.
اینجاست که شی انتقالی وارد میشود. این شی:
· جانشین مادر میشود وقتی مادر نیست
· به کودک کمک میکند تنهایی را تحمل کند
· اضطراب جدایی را کاهش میدهد
· پلی است بین دنیای درون (تخیلات کودک) و دنیای بیرون (واقعیت)
این اشیا به کودک اجازه میدهند بدون فروپاشی روانی، واقعیت تلخ جدایی را بپذیرد .
سوال مهم اینجاست: آیا با بزرگ شدن کودک، اشیای انتقالی کاملا ناپدید میشوند؟ خیر! آنها تدریجا اهمیت عینی خود را از دست میدهند، اما به شکلهای والاتری ادامه پیدا میکنند.
به عبارت دیگر، تمام هنر، دین، فلسفه و خلاقیت انسان در همین فضای میانی بین درون و بیرون اتفاق میافتد حتی حلقه ازدواج، یادگاری از عزیز سفر کرده، عکسهای قدیمی، حتی گوشی موبایل! بسیاری از اشیایی که بزرگسالان به آنها وابستگی عاطفی پیدا میکنند، کارکردی شبیه اشیای انتقالی دارند.
*آسیبشناسی: وقتی فضای انتقالی مختل میشود*
اگر در کودکی فضای انتقالی به درستی شکل نگیرد، مشکلات زیر در بزرگسالی بروز میکند:
· ناتوانی در خلاقیت: فرد خشک، انعطافناپذیر و فاقد تخیل میشود
· وابستگیهای بیمارگونه: چسبیدن افراطی به افراد یا اشیا
· ناتوانی در تحمل تنهایی: نیاز مداوم به حضور دیگری
· اختلال در تجربه فرهنگی: ناتوانی در لذت بردن از هنر، موسیقی و طبیعت
به عبارت دیگر، اگر کودک اجازه نداشته باشد به پتوی کهنهاش بچسبد، ممکن است بزرگسالی شود که به روابط سمی میچسبد!
*نکات کاربردی برای والدین و مربیان*
اگر کودکی در خانه دارید که به یک شی خاص وابسته است:
1. به آن احترام بگذارید؛ این وابستگی ساده نیست، پلی به سوی استقلال است
2. آن را نشویید (بوی مادر را میبرد) و دور نیندازید
3. اجازه دهید خود کودک وقتی آماده شد، از آن جدا شود
4. تناقض را حفظ کنید؛ نه بپرسید چرا اینقدر دوستش داری، نه بگویید این فقط یک پارچه است
5. نگران نباشید؛ این پدیده طبیعی و نشانه سلامت روان است