دکتر هدیه محمودی | متخصص اعصاب و روان و بورد تخصصی روانپزشکی


نگاهی روان‌شناختی به پدیده «تمسخربدنی» در کودکان و نوجوانان
03 اسفند 1404 توسط وحیده ابراهیمی

نگاهی روان‌شناختی به پدیده «تمسخربدنی» در کودکان و نوجوانان

چرا کودکان و نوجوانان ظاهر یکدیگر را هدف قرار می‌دهند؟ 

1️⃣ مقایسه اجتماعی شدید

در نوجوانی نیاز به تعلق و دیده‌شدن بالا می‌رود. طبق نظریه رشد روانی–اجتماعی Erik Erikson، فرد در بحران هویت قرار دارد؛ بنابراین تفاوت‌های ظاهری به ابزار مرزبندی «من» و «دیگری» تبدیل می‌شود.

2️⃣ ناایمنی شخصی

گاهی تمسخر، پوششی برای احساس نقص درونی است. کودک با کوچک‌کردن دیگری، اضطراب خودش را کاهش می‌دهد.

3️⃣ فشار گروه همسالان

خنده‌ی جمعی و تایید همسالان رفتار را تقویت می‌کند.

پیامدهای روان‌شناختی برای فرد هدف

کاهش عزت‌نفس

شکل‌گیری احساس شرم و نقص

اضطراب اجتماعی

اختلال تصویر بدنی

در موارد شدید: افسردگی و انزوا

در این سنین، برچسب‌ها می‌توانند به بخشی از «هویت درونی» تبدیل شوند.

نقش خانواده در پیشگیری از تمسخر بدنی

ایجاد امنیت هیجانی: کودک باید بداند بدون قید و شرط پذیرفته می‌شود.

پرهیز از مقایسه و شوخی‌های ظاهری در خانه: فرهنگ تمسخر اگر در خانه باشد، در مدرسه بازتولید می‌شود.

تقویت عزت‌نفس چندبعدی: تاکید بر توانایی‌ها، نه فقط ظاهر.

آموزش جرات‌مندی و تنظیم هیجان: یاد بدهند چگونه قاطعانه و آرام واکنش نشان دهد.

مدیریت واکنش خود والد: نه انکار، نه خشم افراطی؛ رویکردی حمایتی و متعادل.

نقش مدرسه

سیاست روشن ضدقلدری و اجرای جدی آن

آموزش همدلی و پذیرش تفاوت‌ها در کلاس

مداخله سریع معلمان در لحظه‌ی تمسخر

تقویت نقش «تماشاگر مسئول» (دانش‌آموزانی که از قربانی حمایت می‌کنند)